۲- در انتظار گودو

ساموئل بکت / ترجمه‌ی علی‌اصغر علیزاد / نشر ماکان

این کتاب معروفتر از اونیه که تا حالا اسمشو نشنیده باشید یا اصلا احتیاج به معرفی داشته باشه. ولی، حداقل برای خود من یکی، تا حالا فقط یه اسم بوده. و یه مختصر آشنایی در این حد که بدونم کتابیه درمورد انتظار دو نفر برای رسیدن گودو نامی که تا آخر هم غایب می‌مونه. می‌دونستم یه روز باید این کتابو بخونم، و امروز روزش بود. (راستش نوشتن درمورد کتابی تا این حد بزرگ ترسناکه، می‌ترسم چیزی بنویسم که به نظر بقیه، اونایی که بیشتر از من با آثار بکت و کتب نمایشی آشنایی دارن مسخره بیاد. ولی اعتماد به نفسمو جمع می‌کنم و سعی می‌کنم نکاتی که به ذهنم رسیده رو بگم، شاید اونقدرام بد از آب درنیاد). این نمایشنامه‌ی دو پرده‌ای 5 شخصیت بیشتر نداره، که سه تاشون حضور فرعی دارن. دی‌دی و گوگو (ولادیمیر و استراگون) در غروب جاده‌ای خالی و بی‌رهگذر منتظر آمدن گودو هستند، ... 

گمونم کم‌کم باید در مورد کتاب‌ها بنویسم. کتاب‌هایی که یه هفته‌ای منتظر شدند حالم بهتر بشه و سروقت و حوصله برم سراغشون. حالا رفته‌ام. واسه هرکدوم که خونده م و بخونم یه چیزی می نویسم.

چند روز پیش، نمی‌دونم دقیقا کی، تلویزیون روشن بود و من ولی فقط صداشو می‌شنیدم. داشت آگهی (گمونم برای شربت سن‌ایچ) پخش می‌کرد. خانمی می‌خواست "خانواده"‌شو خوشحال کنه: "شوهرم، پسرم، برادرم...، من می‌خوام همه‌ی خوانواده‌مو خوشحال کنم" !!! پس عجب؛ من ساده‌دل رو بگو که تا حالا خیال می‌کردم "زنان" هم جزو خانواده محسوب می‌شن. از عصبانیت گر گرفتم. هیچ اشاره‌ای محض رضای خدا به هیچ زنی نشد. زنان در خدمت خانواده. خدمت به خانواده یعنی رسیدگی به مردان. استکان چای برای پدر، جوراب تمیز برای برادر، و یه بستر گرم برای شوهر.

نتونستم همه خوشیمو تو کامنتی که بعد از بهاره (که دیدنش تو نمایشگاه جدی خوب بود) واسه خودم گذاشتم بریزم بیرون. بنابراین اینجا ادامه میدم.

این ده روزه‌ی نمایشگاه همه‌ی هوسای وجود منو می‌ریزه بیرون. حرص و ولع من در برابر رفتن به نمایشگاه، فقط با حرص یه آدم شکمو جلوی یه میز پر از غذا، یا شهوت یه آدم بوالهوس با دیدن یه تن برهنه قابل مقایسه است. فقط برای خریدن کتاب نمی‌رم. تماشای کتاب‌ها، تنه زدن به آدما تو شلوغی و ترافیک انسانی، سرک کشیدن از بالای سر انبوه آدمایی که جلوی یه غرفه‌ صف کشیده‌اند (که این برای من با این قدم خیلی سخته!)، غذا خوردن تو جایگاه، ولو شدن با نایلون‌های کتاب روی چمن‌های همیشه سبز محوطه و ... اینا همه دلیل‌های من برای رفتن به نمایشگاه‌ست. سخیفه؟ مبتذله؟ نفرین ابدی به دروغگویی که میگه از اینا لذت نمی‌بره...

دارم بدون پول و عشق میرم نمایشگاه!!!

دارم بی حوصله و خراب میرم نمایشگاه.

دارم نه به خاطر کتابا میرم نمایشگاه.

حوصله ی آپ کردن ندارم. ولی حوصله زار زدن و زر زدن چرا. فکر می کردم فقط نمایشگاه پارسال برام یه خاطره ی عجیبه، نمایشگاه امسال گویا می خواد خودشو به رنگ تند و تیزی تو ذهن من ثبت کنه. حالا پس چرا میرم؟ که عذاب بکشم؟ آره و نه. نمی تونم از لذت دیدن کتابا بگذرم حتی اگه نخرمشون و حتی اگه با کسی نخرمشون که همین کتابا وصلمون کردن به هم. به زور تف و سریشم که نمی شه، میشه؟! حالم خوب نیست. حالم بده. هیچ دلم نمی خواد برم. می خوام تنها برم. می خوام اونجا هیشکی هی دنبالم نگرده که پس کجا رفتی. بذارن تو کتابا گم شم و یادم بره دیشب رو. بذارن دیدن کتابا، این نفرین های مجسم من، اونقدر روحم رو بخراشه و ترمیم کنه که نتونم به هیچی دیگه فکر کنم. بذارن گم شم. آرزو می کنم امروز تو نمایشگاه بزرگ کتاب گم شم و کسی پیدام نکنه.

بذارین گم شم. بذارین برم لای ورقای سفید کتابای نو و دیگه در نیام.

کم کم دیرم میشه و به قرار زیر پل هوایی جلوی در نمایشگاه نمی رسم. باید برم.

بسیار خوب. حاشا منو مجبور می‌کنه در مورد موضوع نگفته و حرف نزده‌ای بنویسم که مربوط به اون بخش از زندگی دانشجویی من می‌شه که هیچ کس نمی‌تونه افتخارشو ازم بگیره. اون "اتاق کوچیک بدنام" (که خیلی دلم می‌خواد بدونم کی جرات کرده همچین گهی بخوره در موردش) مرکز شکل‌گیری خیلی از جریانات تو دانشکده و حتی دانشگاهمون بوده. از فعالیت‌های ساده‌ی صنفی تا شکل‌گیری هسته‌ی مرکزی یه ائتلاف فعال در انجمن اسلامی. این اتاق کوچولوی بدنام، موقعی که دوستانِ ریاضیخوان و نه ریاضیدان, خمیازه‌کشان سرگرم حل مسائل آنالیز مختلط و جبر و گراف بودند، اسم دانشکده‌ی خمار و خواب‌آلود ریاضی رو سر زبونا آورده بود. ما‌(من، الهام، زهرا، مهدی، فرهاد، حسین و ضحی و خیلیای دیگه) تو هفته‌ی فرجه می‌رفتیم پی گرفتن مجوز برای اردو، تا دوستان ِ خسته از امنحانات بتونن تو تعطیلات بعد از عید برن مسافرت، مثلا اردبیل، یا کلاردشت، یا بهشهر. اون کتابای رو هم چیده، مال کتابخونه‌ی کوچیک شورای صنفی‌ ِ ریاضی هستن که خود من، واسه گرفتن مجوز و تنخواه براش کلی دویدم و با بچه‌ها واسه خریدن کتاباش نشر چشمه و ثالث رو زیرورو کردیم و هنوز که هنوزه به لطفش کارت دانشجویی‌ام گروی معاونت دانشجوییمونه، که یعنی رسما دانشجو به حساب نمیام و موقع تصفیه حساب هم که...هیچ!

حالا چرا بدنام... یه توضیح کوچولو داره این قضیه. این که تو دانشگاهی که به فیضیه معروفه  و تو دانشکده‌ای که به خشکی و بی‌بخاری، ما، ماها شده بودیم نماد بی‌بندوباری دانشجویی!! چرا؟ چون همو به اسم کوچیک صدا می‌کردیم و از نگاه کردن به چشم همدیگه موقع حرف زدن ابایی نداشتیم. از کنار هم نشستن برای صفحه‌بندی و خیره شدن مشترک به مانیتور شرمنده نبودیم و از همه مهم‌تر، از اتاقمون صدای موسیقی می‌اومد!!

مسخره است نه؟ ولی حقیقت داره که به خاطر فضولی‌های بعضی دوستان، گاه به گاه میزبان سرکشی‌های رئیس ِپفیوز دانشکده‌مون بودیم.  

همه این‌ غلطا مال ما بود، اما نمی‌دونم تهش چرا دوستان عزیز ِدفتر فرهنگی (اونایی که با این اسم آشنان می‌دونن این یعنی چی) بودن که در عرض دو ماه دوبدو با هم ازدواج کردن!!

ما (من، الهام، زهرا) دو دوره عضو شورای صنفی بودیم و توش همه کاری هم کردیم. از بستن یه نشریه‌ي کوچولوی دانشجویی که هنوز روش تعصب دارم تا میزبانی دوستانی که بعدها شدن اعضای طیف آزادیخواه. دوستی‌هایی برای من تو این شورا شکل گرفته که همشو مثل یه خاطره‌ی عزیز تو دلم حفظ کرده‌ام، حتی اونایی رو که الآن وقتی همو می‌بینیم تظاهر می‌کنیم که همو نمی‌شناسیم. هنوز که هنوزه خیلیا هستن که وقتی منو می‌بینن ازم می‌پرسن: اردو نمی‌برین؟! و این برای من خیلی معنا داره. هنوز که هنوزه وقتی می‌رم تریای پسرای دانشگاهمون، خیلی‌ها منو می‌شناسن و کاملا محترمانه باهام احوالپرسی می‌کنن. چون هنوز هستن کسایی که می‌دونن ما برای زنده نگهداشتن دانشکده‌ی مرده‌ی ریاضی خیلی هزینه دادیم. مثلا این که به اتاق کوچولوی نمورمون وصله‌هایی بچسبونن که لایق عمه‌شونه. فقط به صرف اینکه ما سه تا دختر بودیم که زیر بار ادا و اصول ِبقیه نمی‌رفتیم.

/حاشا سرشو کرد تو سوراخی که هیچ نمی‌دونست توش چه خبره. می‌بخشمش. اما هر عوضی‌ای رو که به خودش جرات بده حرف مفت بزنه، هیچوقت. آدما، خر میان دانشگاه و گاو برمی‌گردن. من خوشحالم که حداقل خر موندم.

/این یه متن خصوصی نیست. براش کامنت گذاشتن هم مختص بچه‌های "فیضیه" نیست. هرکی هرچی خواست بنویسه. می‌دونم که خیلی‌ها تو دوران دانشجویی‌شون از این تجربه‌ها داشتن.